Decenijsko varanje i pljačkanje Pljevalja

Glavni uzročnik zagađenosti vazduha u opštini Pljevlja je Termoelektrana Pljevlja, posebno sumpor dioksidom, što je dokazano naučnom studijom koju je uradila italijanska konsultantska kuća „TECHNE Consulting” uz pomoć podataka i informacija o glavnim izvorima zagađenja i meteorološkim uslovima tokom 2010. godine. Te godine u Pljevljima je evidentirano 217 dana sa prekoračenjima graničnih vrijednosti u emitovanju čestica PM10 I PM 2,5. Da li smo juče imali rekordnu zagađenost SO2 ? Sudeći prema zvaničnim podacima iz 2011. godine, kada su mjesečne srednje vrijednosti SO2 su preko 10 puta prelazile dozvoljenu graničnu vrijednost a najveća srednja dnevna koncentracija SO2 izmjerena je 4. maja oko četrnaest puta veća od dozvoljene – 5586 mg/m³, izmjerene iz dimnjaka Termoelektrane. Za isti dan nema podatka sa mjerne gradske stanice. Glavna preporuka za smanjenje zagađenosti bila je kao I danas toplifikacija grada i dovođenje rada Termoelektrane u zakonske okvire.

Iako je danas sa više zvaničnih adresa saopšteno, od EPCG i Agencije za zaštitu životne sredine Crne Gore, da će uzrok zagađenja saznati i konkretne akcije preduzeti tek nakon dodatnih istraživanja o najnovijim prekoračenjima emisije sumpor dioksida, pitanje je čemu to. Da li je potrebna kupovina vremena do maja naredne godine kada je planiran završetak ekološke rekonstrukcije Termoelektrane? Gordana Đukanović, samostalna savjetnica za kvalitet vazduha Agencije za zaštitu životne sredine CG, danas je izjavila da je uzročnik zagađenja ugalj a zna se da najviše uglja troši Termoelektrana I to dnevno 5000 tona ili oko 1,6 miliona tona godišnje. Imamo i primjer sudske presude da je Osnovni sud u Podgorici, u februru ove godine, usvojio tužbu Pljevljanke Elzane Hrković i presudio da je država Crna Gora odgovorna za zagađenje vazduha u Pljevljima. Sud je naložio državi da Hrković naknadi nematerijalnu štetu – preko 1000 eura. Takođe, javnost pamti izjave direktora opštinskog preduzeć “Grijanje” Vlada Tošića da je krajem prošle godine, prestankom rada Termoelektrane”, došlo do naglog pada zagađenosti vazduha u Pljevljima. Imamo evidenciju podataka sa mjerne stanice u Gagovića imanju prije puštanja u probni rad Termoelektrane Pljevlja.

“Ključni izvori zagađujuće supstance su određeni na osnovu procentualnog učešća u ukupnim emisijama i uključeni su oni izvori čiji je kumulativni doprinos iznosio 80% ukupnih emisija. Najveći doprinos emisijama koje potiču iz izvora na teritoriji opštine ima TE „Pljevlja” i to: 94% NOx, 99% SOx, 36% PM10 i 37% PM2.5. Treba naglasiti da uticaj taloženja emisija iz termolektrane treba naknadno istražiti. Uticaj emisija iz termoelektrane na gradsko područje Pljevalja je procijenjen primjenom modela Calpuff”, navodi se u Planu kvaliteta vazduha od 2013-2026. godine.

Ukoliko nadležne institucije ne priznaju dosadašnje rezultate struke najlakši način da se uvjere je da Termoelektrana obustavi rad I očitaju podatke sa mjernih stanica.  Podatak iz studije “Techne Consalting” može se naći na internet I na engleskom “The highest contribution is, as expected, associated to the thermal powerplant: 94% of NOx, 99% of SOx, 36% of PM10 and 37% of PM2.5. It must be underlined that in terms of impact of the emission sources of air pollution in the Municipality the falling down of thermal power plant emissions has to be
investigated”. 

Danas je u centru grada postavljena još jedna mjerna stanica, pored instalirane u Gagovića imanju, navodno zbog potrebe obrade uporednih podataka. Nevjerovatno je da vraćaju mjernu stanicu u centar jer su istu 2011. Premjestili u Gagovića imanje. Tada sui z Agencije za zaštitu životne sredine naredili da je neophodnoi izmještanja mjernog mjesta za praćenje kvaliteta vazduha u Skerlićevoj ulici jer se nalazi pod direktnim uticajem značajnog izvora zagađenja “konstatacija o neophodnosti izmještanja mjernog mjesta za praćenje kvaliteta vazduha u Skerlićevoj ulici jer se nalazi pod direktnim uticajem značajnog izvora zagađenja agađenja” jer je koncentracija suspendovanih čestica PM10 bila uvećana 7,7 puta.

“Suspendovane čestice su kao mjesečne i kao srednje dnevne vijednosti prelazile dozvoljenu graničnu vrijednost emisije. Konstantno povećanje zapaža se od oktobra 2010. godine i tokom cijele 2011. godine. U novembru 2011. godine srednja dnevna koncentracija suspendovanih čestica prelazila je granične vrijednosti emisije oko 5 puta. – – – Koncentracije SO2 su prelazile dozvoljene granične vrijednosti i kao srednje mjesečne i kao srednje dnevne. U 2011. godini mjesečne srednje vrijednosti SO2 su preko 10 puta prelazile dozvoljenu graničnu vrijednost. Najveća srednja dnevna koncentracija SO2 izmjerena je 4. maja oko četrnaest puta veća od dozvoljene – 5586 mg/m³. Koncentracije NOx prelazile su mjesečne srednje vrijednosti u januaru, martu, julu i decembru 2010. godine, a 2011. godini u januaru, februaru, martu i decembru. Emisija CO (ugljen-monoksida) je bila u okviru dozvoljenih graničnih vrijednosti. TE „Pljevlja” na kvalitet vazduha utiče i posredno, emisijom vodene pare iz tornja za hlađenje koja doprinosi da se suspendovane čestice zadržavaju u donjim slojevima atmosfere. Ovaj posredni uticaj ne treba zanemarivati iako se radi o emisiji nezagađujuće materije. Iskorišćavanjem ovog potencijala za generisanje toplotne energije, osim ekonomskih povoljnosti, unaprijedio bi se i kvalitet vazduha u pljevaljskoj kotlini”, navodi se u Planu kvaliteta vazduha u Pljevljima.

Pljevljacima je sve jasno. Glavni su čuvari enegretske stabilnosti Crne Gore skoro pola vijeka, na uštrb sopstvenog zdravlja, a za to su postali predmet pljačke, izrugivanja I ismjevanja. Da li je u pitanju bezgranični patritozam zarad razvoja Crne Gore I očuvanje finasijskog sistema države jer je za vrijeme ekološke rekonstrukcije TE uvezeno struje u vrijednosti od 90 miliona eura? Da li u Pljevljima žive mazoshisti, koji uživaju u patnji I poniženju, poltroni – beskičmenjaci i kukavice ili smo primjer patologije za izučavanje? Broj oboljelih od karcionoma bivša vlast je svela na broj prvih posjeta a registar oboljelih od karcionoma u Crnoj Gori nije urađen 10 godina. Očigledno da u Crnoj Gori postoji magla gora od pljevaljske. Svi traže povećanje zarada  a rezultati izostaju. Prije tri godine radnici nikšićke “Željezare” su pokazali da “radnik ima glas a hrabrost ima lice” i nisu dozvolili zatvaranje fabrike pozvli su državu da napokon stane na put lošim i bahatim investitorima “koji su dovođeni u prethodnom periodu, a bili su sve bez investitori”. Ušli su u sistem EPCG  I danas primaju plate. Očigledno, imaju nešto što Pljevljaci nemaju.

Decenijsko varanje I pljačkanje Pljevalja počelo je 1974. Godine kada je zvanično krenula priča o izgradnji pljevaljske Termoelektrane. Prilikom izgradnje TE „Pljevlja“  pri izdavanju urbanističkih saglasnosti, Skupština Opštine je tu izgradnju uslovila izgradnjom daljinskog sistema snadbijevanja toplotnom energijom, kao baznim izvorom. Iz tog razloga je 1983. godine urađen je idejni projekat toplifikacije Pljevalja. Osnovni cilj je bio da se putem savremenog centralizovanog sistema snadbijevanja toplotnom energijom omogući kombinovana proizvodnja toplotne i električne energije sa svim ekonomskim, energetskim i ekološkim prednostima. Čulo se danas da su Pljevlja državi dala u posljednje tri decenije, preko pet milijardi eura. Nažalost Termoelektrana je samo jedan bečasni primjer pljevaljske prakse a ima ih više.

V.M.